abri met vintage poster ter promotie van vlees

Verbod op reclame voor vlees

Na tabaksreclames gaan nu ook reclames voor vlees en vliegen in de ban. Is vlees eten dan het nieuwe roken, of gaat die vergelijking toch niet helemaal op?

19.12.2023 • Steeds meer gemeenten willen een verbod op reclame voor zaken die niet duurzaam zijn zoals vliegen en vlees. Er gaan zelfs geluiden op voor een landelijk verbod. Echter zijn er ook tegenstanders, die het de zoveelste betutteling noemen. Maar is dat wel terecht als het gaat om gedrag dat niet alleen jezelf, maar ook anderen en onze leefomgeving schaadt?

Gemeenten verbieden reclames voor onduurzame producten

Na Haarlem, Bloemendaal, Amsterdam, Utrecht en Zwolle volgen er momenteel steeds meer gemeenten en steden die reclame voor vlees in de openbare ruimte willen gaan verbieden. Zo willen zij bijdragen aan duurzaamheidsdoelen, want vlees heeft een enorm negatieve impact op het klimaat. Ook wordt er gesproken over een landelijke aanpak, wat ten goede komt aan de toepasbaarheid en transparantie voor alle betrokken partijen, van adverteerder tot consument. 

Waarschuwingen op verpakkingen

De Bond van Adverteerders vindt echter dat het initiatief vanuit de branche zelf zou moeten komen, maar dan zal het waarschijnlijk geminimaliseerd worden tot een korte tekstuele disclaimer zoals op sigarettenpakjes. Veel moeite, geen effect, zoals inmiddels door wetenschappers is onderzocht (zie link onderaan) en ook al is gebleken bij de toepassing ervan in de tabaksindustrie. Visuele waarschuwingen op verpakkingen of advertenties zijn ook een optie. Net zoals de foto van de moeder die haar zwarte longen uit haar lijf hoest in het bijzijn van haar baby, kunnen dergelijke beelden -maar dan uit de bio-industrie- voortaan de vleesverpakkingen sieren.

In eerste instantie lijkt het een goed idee om die vleesreclames te schrappen en zo’n waarschuwing op verpakkingen te zetten. Wie wil er nou nog een biefstukje kopen als er een foto op staat van een verwoest regenwoud dat gekapt is omwille van de productie van veevoer? En zou die plak kaas op je brood nog hetzelfde smaken als je hem uit een pakje haalt waarop te zien is hoe het kalfje -voor wie de ingrediënten eigenlijk bedoeld waren- nog nat van de geboorte, weggesleept wordt van de moederkoe? Je zou het denken, dat mensen het dan niet meer willen. Maar deze beelden zijn inmiddels gemeengoed op het wereld wijde web. Dus wie gaat die producten nog kopen als ze nu ook op de verpakkingen staan? Zomaar een gokje: iedereen die het vóór het zien van deze foto ook deed.

Zijn waarschuwingen wel geloofwaardig?

Want hoe geloofwaardig is het voor consumenten dat zij door hun aankoop persoonlijk verantwoordelijk zouden zijn voor de grootschalige sloop van onze natuur en onethische uitbuiting van dieren, als ze dat stukje vlees nog steeds onverstoord kunnen blijven kopen? De verwoestende producten in kwestie blijven immers fijn in de schappen liggen, met als enige kleine verschil dat de consument nu gewaarschuwd is. Voor consequenties waar ze zelf niets van voelen. Althans, niet direct.

Waarschuwen en daarmee hopen op gedragsaanpassing is prima bij tabaksproducten. Die zijn vooral slecht voor je eigen gezondheid. Je mag zelf weten of je die waarschuwing aan wilt nemen of niet, je bent zelf verantwoordelijk voor je eigen gezondheid. Word je ziek, arm of stink je een uur in de wind? Eigen schuld. Wij hebben je nog zo gewaarschuwd. Maar in het geval van vlees en zuivel gaan de consequenties veel verder dan de gevolgen voor de gezondheid van het consumerende individu. Ik kan er wel een paar noemen die ons allemaal keihard aangaan: Het klimaat. Dierenwelzijn. Afbraak van biodiversiteit. Voedselkwaliteit. Antibioticaresistentie. Uitbraak van zoönosen en pandemieën. Eerlijke voedselverdeling. Klimaatvluchtelingen. Uitbuiting van goedkope arbeidskrachten. Toekomst van onze (klein)kinderen. Ja, ook wanneer je geen bal om dieren geeft of mensen gewoon een stuk hoger hebt zitten, is consumptie van dierlijke voedingsmiddelen een punt waarover je je zorgen zou moeten maken.

De verwoestende producten blijven immers fijn in de schappen liggen, met als enige kleine verschil dat de consument nu gewaarschuwd is. Voor consequenties waar ze zelf niets van voelen. Althans, niet direct.

Betutteling

Door sommige consumenten en uiteraard ook door andere belanghebbenden wordt met weerstand gereageerd op het op handen zijnde verbod. Ze zien het als het zoveelste dat ze niet meer mogen en voelen zich betutteld en beroofd van hun vrijheid. En ik kan me die verontwaardiging ergens ook wel voorstellen. Je werkt het hele jaar hard en wil dan graag van je welverdiende vliegreisje genieten. En als je ’s avonds thuiskomt na een drukke dag heb je misschien ook geen puf meer om de maaltijd die je anders zo geroutineerd uit je mouw schudt te gaan ‘veganizen’. 

De vermeende betutteling rondom roken is echter van een andere aard. Het is inmiddels algemeen bekend dat het slecht voor je is. Hoewel we natuurlijk allemaal baat hebben bij een goede volksgezondheid, hoeft de overheid zich inderdaad niet tot in den treure te bemoeien met alle privéaangelegenheden en keuzes die mensen voor zichzelf maken. Dus wil je toch roken, ga je gang, je kent de risico’s. Toch is het een goede zet geweest om reclames voor tabak te verbieden, mensen niet meer op tv te laten roken en openbare gelegenheden rookvrij te maken. Op deze manier wordt de norm verlegd. Potentiële rokers worden ontmoedigd, of in ieder geval niet meer aangemoedigd om aan de kankerverwekkende verslaving te beginnen. Het stoere imago was er binnen enkele jaren al vanaf, de roker wordt nu zelfs eerder als een eenzame stakker gezien. Dus ook bij een product waarvan je zou zeggen ‘zelf weten’, kunnen dergelijke maatregelen een positieve impact hebben. Ouders hopen toch altijd maar dat hun kind niet gaat roken.

Maar bij vlees- en zuivelproducten vallen nóg meer slachtoffers dan alleen de gebruiker ervan. De dieren, onze natuur, én al onze medemensen. Kun je dan nog wel spreken over betutteling als reclame voor deze verwoestende producten aan banden gelegd wordt? Ik ben een groot voorstander van vrijheid maar zou die persoonlijke vrijheid niet moeten stoppen waar andermans lijden begint? Rijden onder invloed, verkrachting, beroving en slavernij zijn ook strafbaar gesteld danwel verboden omdat ze anderen schaden, hoe lekker of lucratief het voor sommigen ook was en hoe betutteld ze zich ook mochten voelen.

Nieuwe normen

Zouden alle reclames voor diensten of producten die zoveel negatieve impact op anderen maken dan niet verboden moeten worden? Als je weleens filmpjes over fast fashion hebt bekeken zou je weten dat dit beleid dan ook voor de mode-industrie zou mogen gelden. En wat al niet meer. De mens is per definitie milieuvervuiling, hoe duurzaam je ook probeert te leven. Maar dat betekent niet dat we dan alle reserves die de natuur ons nu nog levert er maar zo snel mogelijk doorheen moeten jagen. Een verbod op reclame voor en waarschuwingen bij producten die een dermate grote impact hebben op mens, dier en natuur is wat mij betreft een noodzakelijke eerste stap. Want met reclames voor vlees, vliegen en fast fashion normaliseren we onduurzaam en onethisch gedrag. En de norm, dat is waar het om gaat. Mensen vallen er van nature niet graag buiten, houden zich er graag aan. Daarom ligt er een gezamenlijke verantwoordelijkheid bij marktpartijen, consumenten en overheden om nieuwe normen te definiëren en oude los te durven laten. 

Moeite doen

En dat ‘veganizen’ van gerechten, kost dat nou echt zoveel moeite? Misschien voor sommigen wel, maar waarom zou je niet een beetje moeite willen doen voor iets dat belangrijk is. Je steekt toch ook tijd en energie in het doorspitten van reviews voordat je een paar oordopjes of een nieuwe jas aanschaft? Waarom die moeite dan niet steken in je eigen gezondheid en dat van je gezin en onze leefomgeving? Ga de volgende keer als je zinloos met je mobieltje in je hand zit te scrollen eens op zoek naar inspirerende vegan accounts op social media, of zoek gewoon naar plantaardige recepten op de website van Albert Heijn of andere supermarkten waarbij je de ingrediënten meteen in je mandje kan klikken. Sla het plantaardige katern van de Allerhande er deze week nog eens op na om een écht vredig kerstdiner op tafel te zetten. Of open het gesprek eens en vraag je collega's, vrienden en familie hoe zij dit zien en hoe jullie samen de eerste stappen kunnen gaan zetten in het nieuwe jaar. Wat je ook doet, doe niet niks omdat je niet álles kunt doen. Begin gewoon eens met iets, en wie weet valt het wel ontzettend mee. •

Feiten & Cijfers:

  • Haarlem verbiedt als eerste gemeente ter wereld vleesreclames in de publieke ruimte vanwege de negatieve gevolgen van de vleesproductie op het klimaat. Het verbod moet vanaf 2024 in fases worden ingevoerd.
  • Sociale wetenschappers concludeerden dat een reclameverbod alleen niet voldoende is om een duurzame transitie te bevorderen en te versnellen.

Links:


Bronnen:

Durham University, Overheid.nl, NOS, RTL Nieuws

Deel dit artikel op social media

Misschien vind je deze artikelen ook interessant:

Aanmelden voor nieuwsbrief

Laat je e-mail adres achter en krijg de nieuwste artikelen direct in je mailbox:

Contact

Bezoek Eiwitmarketing online:
www.eiwitmarketing.nl

Neem contact op via e-mail:
info@eiwitmarketing.nl

Volg Eiwit Marketing op social media: