Boomstammetjes ham kaas AH

Waarom lijken vegan producten op vlees?

Lijken vegan producten op vlees of is het eerder andersom? Hoe communicatie met vorm en taal zorgt voor comfort om confrontatie te vermijden.

13.01.2023 • Hamburgers, gehaktballetjes, worstjes en kipnuggets. Zomaar een paar vormen die waarschijnlijk ook bij jou opkomen als het over vlees gaat. Of vleesvervangers natuurlijk, want die zijn er tegenwoordig alom. Uit sommige hoeken hoor je echter het geluid dat het raar of zelfs hypocriet zou zijn dat deze plantaardige opvolgers dan wél met hun uiterlijke kenmerken op de dierlijke varianten moeten lijken. 

Vlees eten zonder dierenleed

“Als mensen geen vlees willen eten, waarom willen ze dan wel dat het erop lijkt?", luidt de haast verontwaardigde vraag van team vlees. Ten eerste: mensen die geen vlees eten, laten het gehaktballetje of plakje ham meestal niet liggen omdat ze het ineens niet meer lekker vinden of de vormen van de producten niet mooi vinden. De reden ligt veelal op ethisch vlak. Maar wat nou als je een heerlijke hamburger met vlezige structuur kunt eten waar geen dieren voor gestorven zijn, en een lekker makkelijk plakje kaas op brood kunt doen zonder dat daar koeien voor zijn uitgemolken en kalfjes voor zijn gedood, is dat dan geen win-win situatie?

Een bekende meme die je -als je in het vegan-algoritme zit- vast wel eens bent tegengekomen luidt treffend:

“Why do vegans want their food to look like meat?
For the same reason people use dildo’s: Looks the same, feels the same, fills a hole, no hearts are broken in the process.”

Meme why do vegans want their food to look like meat?

De originele vorm

Maar laten we (ten tweede) nog eens nader ingaan op de stelling van team 'echt' vlees. Want hoewel het natuurlijk prima uit te leggen is dat vegans hun eten op vlees zouden willen laten lijken -smaakt hetzelfde en vult je buikje, maar dan zónder dierenleed-, kun je je afvragen of de claim dat vegan producten op vlees lijken überhaupt wel klopt. Laten we die vormen nog eens bekijken: hamburger, gehaktbal, worst, kipnugget. Zijn dit de originele vormen van vlees? Of zijn het abstracte gedaantes die bedacht zijn om de laatste connectie met het dier voorgoed uit te wissen? En als we nog verder kijken, herkennen we deze vormen dan niet ergens van? Schijf, bal, cilinder, klomp.

Een dode koe wordt dus vermalen en tot bal gekneed, een beetje in de vorm van een appel, biet of tomaat. Varkens worden getransformeerd tot een glad goedje en in een darm gespoten zodat er een worst ontstaat, vergelijkbaar met een komkommer, banaan of een wortel. En kippen versnipperen we waarna ze een leuke en handige nuggetvorm krijgen, zoiets als een klompje goud of een aardappeltje eigenlijk. Producenten van dierlijke voedingsmiddelen blijken ware shape shifters, maar naast vormen en beelden, kunnen ze zich ook nog van taal bedienen om schrijnende situaties comfortabel te laten lijken.

Van triviale snack tot luxueus vleesgerecht, in alle benamingen worden alternatieve termen gebruikt, terwijl het gaat om een mengelmoesje van lichaamsdelen van gedode dieren.

What’s in a name?

Ook met benamingen zijn carnisten namelijk ware goochelaars. In de Engelse taal hebben ze het niet voor niets over bacon, pork en veal, in plaats van pig of baby cow. En hier vinden we ‘halfom gehakt’ ook gewoon lekkerder bekken dan ‘een brei van twee soorten gemalen dieren door elkaar’. En wat dacht je van een kerststronk: je denkt misschien dat het hier iets plantaardigs betreft maar niets is minder waar. Deze op een boomstammetje lijkende traktatie zit vol met moedermelk. Voor een kalfje wel te verstaan, die op zijn beurt alweer omgetoverd is tot ragout of kroket. Over boomstammetjes gesproken, dit wordt letterlijk als naam gebruikt voor een gepaneerde varkensgehaktstaaf met ham, kaas en nog een hele hoop andere troep om die dooie boel een beetje fris te houden. Slavink -een rolletje ‘gehakt’ omwikkeld met ‘spek’- is een vleesgerecht waarvan de naam afgeleid is van de benaming voor een zangvogel. Frikandel, kroket, mexicano, bereklauw, vlammetje, satéstokjes, drumsticks, kotelet, haché, rollade, biefstuk. Van triviale snack tot luxueus vleesgerecht, in al deze benamingen worden alternatieve termen gebruikt, terwijl het gaat om een mengelmoesje van lichaamsdelen van gedode dieren. Stel dat we hier de volgende keer bij de boodschappen eens op gaan letten, en alleen producten in ons mandje gooien waarvan de naam ook echt beschrijft wat het is? Ik ben benieuwd wat er allemaal afvalt. Maar wees gerust, alle groenten, fruit, peulvruchten, granen, kruiden, maar ook tofu, sojadrink en plantaardige plakken mogen nog steeds mee naar huis. 

Plantaardige alternatieven onder vuur

Die laatste is een voorbeeld van een product uit de categorie voedingsmiddelen die sinds de opkomst van plantaardige alternatieven iedere keer weer onder vuur ligt. De vlees- en zuivelindustrie probeert duurzame merken en innovaties met hand en tand te bestrijden, omdat ze hun eigen positie in de markt zien verzwakken. Plantaardig eten en drinken wordt steeds populairder en dat is geen trend die weer verdwijnt. Het is een overgang naar een tijd waarin steeds meer mensen bewuster om willen gaan met de bronnen die onze aarde nu nog biedt. De vleesvervangers zijn dus eigenlijk vleesopvolgers en dat ze vaak dezelfde vorm, kleur, structuur of naam krijgen als hun dierlijke voorgangers maakt de overstap naar een duurzaam en ethisch voedingspatroon een stuk makkelijker en toegankelijker. Het gezeur hierover staat deze noodzakelijke transitie alleen maar in de weg, maar is kennelijk de laatste strohalm van vervuilende industrieën in hun poging om deze positieve verandering tegen te houden. Laten wij als consumenten in ieder geval bewust kiezen waaraan wij bij willen dragen. •

Deel dit artikel op social media

Misschien vind je deze artikelen ook interessant:

Aanmelden voor nieuwsbrief

Laat je e-mail adres achter en krijg de nieuwste artikelen direct in je mailbox:

Contact

Bezoek Eiwitmarketing online:
www.eiwitmarketing.nl

Neem contact op via e-mail:
info@eiwitmarketing.nl

Volg Eiwit Marketing op social media: